Van onbewust onbekwaam naar bewust bekwaam en wat daar voor nodig is

Jaarlijks overlijden in Nederland meer dan 1800 mensen door zelfdoding. Veertig procent van hen had contact met een ggz-hulpverlener. Toch ontbreekt structureel onderwijs in suïcidepreventie bij psychologie- en andere zorgopleidingen. Daardoor voelen studenten en professionals zich onvoldoende toegerust om suïcidaliteit te herkennen, bespreekbaar te maken en adequaat te handelen.

Dat is precies het soort vraagstuk waar wij bij Blend leren voor gaan: niet alleen informeren, maar mensen ook daadwerkelijk toerusten in hun werk. En dan ook nog eens over een actueel maatschappelijk probleem dat aandacht verdient.

Een doorlopende leerlijn

Als onderwijskundig partner hebben we gewerkt aan het ontwerp en ontwikkeling van de landelijke blended leerlijn Suïcidepreventievaardigheden voor psychologen in opleiding. In opdracht van 113 Zelfmoordpreventie en in samenwerking met Universiteit Leiden, de RINO Groep en een breed consortium van docenten, onderzoekers en praktijkopleiders.

De centrale vraag: hoe zorg je dat verschillende doelgroepen van bachelorstudent tot klinisch psycholoog allemaal een passend leeraanbod krijgen, terwijl hun leerniveau, taken en verantwoordelijkheden sterk verschillen? Het antwoord is een doorlopende leerlijn. Modulair opgebouwd zodat er een gezamenlijk aanbod is waar doelgroepen overlappen, en specifieke modules waar de context om een eigen aanpak vraagt. De didactiek vormt de rode draad. De inhoud en casuïstiek zijn toegespitst op elke stap in de keten. Na het wetenschappelijke en post-academische onderwijs is de leerlijn inmiddels ook uitgebreid naar hbo en mbo in zorg en welzijn.

Een sterk ontwerp 

Gezamenlijk waar mogelijk, specifiek waar nodig: zo bereik je de hele keten zonder te verzanden in een one-size-fits-all aanpak. In de ontwerpfase brachten we experts uit verschillende disciplines bij elkaar. Onze rol was om die perspectieven samen te brengen en te vertalen naar een didactisch onderbouwd leerconcept: stap voor stap van onbewust onbekwaam naar bewust bekwaam.

Een traject over suïcidaliteit vraagt ook om een zorgvuldige visuele aanpak. Toon, beeld en presentatie doen er bij dit onderwerp werkelijk toe. Daarom werkten we al vroeg in het ontwerpproces samen met illustrator Tonke Koppelaar en designer Judith Albers aan een beeldtaal die recht doet aan de ernst van het onderwerp, zonder te stigmatiseren of te medicaliseren. Een stijl die ruimte laat, maar ook richting geeft. Die keuzes maakten we bewust en vroeg in het proces, omdat ze onlosmakelijk verbonden zijn met hoe inhoud overkomt en beklijft.

Impact maken

De jury van de Casimirprijs, die het project in 2023 bekroonde, verwoordde de aanpak als volgt:

“The e-learning showed dedication to educational principles such as activating teaching and a differentiated approach to fit the level and (learning) needs of the target group. Also, the e-learning was co-created with the target group. […] The project design and process is relevant for other education professionals who want to set up a (curricular) learning line.”

Activerend, gedifferentieerd, rijke content en ontwikkeld in co-creatie: dat zijn precies de principes die wij in elk ontwerpproces centraal stellen. In 2026 viel de leerlijn opnieuw in de prijzen, namelijk de tweede prijs in de categorie WO van de Nederlandse Onderwijspremie.

Wij zijn trots op de erkenning voor dit project, maar nog veel meer op de inmiddels zichtbare impact: studenten en docenten zijn minder handelingsverlegen. De doorlopende leerlijn is structureel ingebed in bachelor-, master- en postmasterprogramma’s aan meerdere universiteiten, en ook mbo- en hbo-opleidingen in zorg en welzijn beschikken nu over passende modules. Kennis over suïcidepreventie is niet langer afhankelijk van lokale curriculuminvulling of individuele docenten.

Nooit klaar

We zijn er inmiddels drie jaar mee bezig, en nog steeds. Een maatschappelijk thema als suïcidepreventie blijft in ontwikkeling. Dus de scholing ook.

Dit is een goed voorbeeld van een project waar wij warm voor lopen. Niet een module voor een vinkje in het LMS, maar een leeroplossing die mensen écht voorbereidt op hun werk en bijdraagt aan een groter maatschappelijk doel. 

Meer zien? Bekijk de trailer hier 

Geschreven door

Willianne Timmer